Kenniscentrum The Silver Mountain

Lees hier onze columns over de financiële wereld, nieuwsberichten en tips bij het kopen van goud en zilver.

De zilvermarkt: een kwestie van vraag een aanbod

Beleggen in zilver wordt steeds populairder. Lage spaarrentes, toenemende onzekerheid over het financiële systeem en geopolitieke spanningen zorgen ervoor dat steeds meer beleggers kiezen voor kapitaalbescherming in de vorm van goud en zilver. De zilvermarkt werkt echter anders dan de goudmarkt en kent vele aspecten. Zo is de zilvermarkt minuscuul qua omvang in verhouding tot de goudmarkt. Het kopen van zilver is minder gebruikelijk dan goud en wordt vooral door grote investeerders minder vaak gedaan. De zilverprijs wordt gedomineerd door de digitale handel in ‘papier’ zilver; zilverposities waarbij geen fysieke uitlevering komt kijken. Naar schatting wordt er 140x meer zilver op de beurs verhandeld dan fysiek wereldwijd beschikbaar. Tot slot is zilver onmisbaar voor de hedendaagse industrie dankzij haar unieke eigenschappen als geleider van stroom maar ook als antibacterieel metaal.

Vraag en aanbod

In een normale markt wordt de prijs bepaald door vraag en aanbod. Bij een hoge vraag stijgt de prijs en vica versa. Bij de zilverprijs is dit verband minder makkelijk te leggen. Dat heeft er vooral mee te maken dat zilver heel veel op de beurs wordt verhandeld waarbij geen direct verband is met de fysieke zilvermarkt. Speculanten handelen namelijk in zilver zonder fysieke uitlevering op te vragen en spelen in op een verwachte prijsstijging of daling. Een aantal grote banken waaronder JP Morgan en Deutsche Bank hebben jarenlang de zilverprijs gemanipuleerd. De zilvermarkt, waar volgens de beleggers jaarlijks zo’n 30 miljard euro in omgaat, werd door deze zakenbanken kunstmatig beïnvloed ten gunste van eigen posities die deze banken voor haar klanten innamen.

De vermoedens van manipulatie waren er al langer onder kenners maar na een vierjarig onderzoek van “beurswaakhond” CFTC (Commodity Futures Trading Commission) was hun conclusie dat er “geen enkele reden [is] om aan te nemen dat grote zakenbanken waaronder JP Morgan kunstmatig het verloop van de zilverprijs beïnvloeden.” Lezers van ons blog gaven toen al te kennen er anders over denken, maar liefst 89% was ervan overtuigd dat de zilverprijs wel degelijk werd gemanipuleerd – iets wat in 2016 dus eindelijk is toegegeven.

manipulatie-zilverprijs-poll

Door deze manipulatie is het verloop van de zilverprijs niet altijd even goed te begrijpen als enkel wordt gekeken naar vraag en aanbod. Er is namelijk al tien jaar lang sprake van een sterke markt met een toename in de vraag naar zilver en een aanbodzijde die sterk afhankelijk is van mijnproductie. De mijnen zijn op hun beurt vaak weer afhankelijk van de zilverprijs; bij een lage zilverprijs rendeert het niet om zilver te produceren. De manipulatie van de zilverprijs heeft ervoor gezorgd dat diverse zilvermijnen reeds moesten sluiten en zo is de aangeboden hoeveelheid zilver beperkt. Zilver wordt ook vaak gewonnen als bijproduct bij bijvoorbeeld kopermijnen. Hierdoor is er wel een bepaalde hoeveelheid zilver die vrijwel altijd wordt aangeboden ongeacht de hoogte van de zilverprijs.

Aanbod van zilver

 

De aanbodzijde van de zilvermarkt bestaat uit de volgende onderdelen:

  • Mijnproductie;
  • Verkoop van overheden;
  • Recycling;
  • Gehedgded zilver

 

De mijnproductie bestaat uit de hoeveelheid zilver die wordt gewonnen uit de diverse zilvermijnen en uit andere mijnen als bijproduct. De hoeveelheid gewonnen zilver is deels afhankelijk van de vraag; bij meer vraag wordt er meer uit de grond gehaald. Ook is het afhankelijk van de zilverprijs, want bij een lage zilverprijs is het voor bepaalde mijnen niet rendabel om zilver te winnen.

De verkoop van overheden komt steeds minder vaak voor (niet meer sinds 2014) en hiermee wordt bedoeld de verkoop van baren zilver die voorheen in de handen waren van een overheid. Sommige overheden houden namelijk niet alleen een goudreserve aan maar ook een deel zilver.

De recycling van zilver was vroeger vooral afkomstig uit (analoge) fotografie. Daarnaast wordt er ook veel zilver omgesmolten in de vorm van oude sieraden, computeronderdelen e.d..

Het gehedged zilver betreft een hoeveelheid zilver aangeboden door mijnbedrijven waarbij zij alvast het zilver verkopen tegen een vastgestelde prijs, gebaseerd op de huidige zilverkoers, waarbij pas later het zilver daadwerkelijk gedolven wordt. Mijnbedrijven doen dit omdat ze op die manier het risico afdekken dat de zilverprijs daalt op het moment dat het zilver uit de grond komt en ze dit op de markt aanbieden. Aangezien de zilverprijs erg volatiel kan zijn is dit een veel gebruikte  verkoopmethode.

Vraag naar zilver

 

De vraag naar zilver is voornamelijk afkomstig uit de industrie. Doordat zilver één van de beste geleiders is en daarbij erg goedkoop is wordt het gebruikt in een groot scala apparaten. Zilver wordt veel gebruikt in mobiele telefoons, computers en andere elektronica. Daarnaast heeft zilver antibacteriële eigenschappen en wordt het gebruikt in ziekenhuizen en zelfs in medicijnen. Ook wordt zilver in sportkleding gebruikt waarbij hele dunne vezels zilver in kledingstukken worden gebruikt om op die manier de zweetgeur tegen te gaan. Alleen al deze sportkleding is goed voor 5% van de jaarlijkse mijnproductie. Bovendien maakt het voor de fabrikant niet uit hoe hoog de zilverprijs staat aangezien het gaat om minuscule hoeveelheden per kledingstuk en de impact van een hoge zilverprijs dus te verwaarlozen zijn op de kostprijs van deze kleding. Dankzij deze desinfecterende eigenschappen kan zilver ook worden gebruikt bij waterzuivering. In diesel katalysatoren wordt doorgaans platina of palladium gebruikt, in sommige gevallen kan het veel goedkopere zilver echter worden gebruikt. In RFID technologie wordt zilver toegepast, in zonnepanelen wordt zilver gebruikt omdat het zonlicht optimaal weerkaatst en daarmee het rendement van de zonnepanelen vergroot en zo zijn er nog tig van andere toepassingen.

Verder wordt zilver gebruikt in zilverwerk; allerlei soorten bestek, kannen, schalen en dergelijken worden vaak geslagen in een hoog gehalte zilver. Zilveren juwelen worden ook veel verkocht wereldwijd, waarbij vaak ook een hoog gehalte zilver benodigd is van 92,5%.

Een opkomende markt is de markt van munten en baren. Naar aanleiding van de financiële crisis wordt steeds meer geïnvesteerd in fysiek zilver in de vorm van beleggingsmunten of baren geslagen in tenminste 99,9% puur zilver. Dit gebeurt niet alleen door institutionele beleggers maar ook met name door particuliere beleggers. Waar de juwelenmarkt vooral sterk is in China en India wordt zilver in de vorm van munten en baren ook veel verkocht in Europa en in Noord-Amerika.

De statistieken van de zilvermarkt

Onderstaande gegevens zijn afkomstig van het World Silver Survey 2016, uitgegeven door GFMS, Thomson Reuters / The Silver Institute. Dit is de autoriteit op het gebied van deze gegevens en zij verzamelen jarenlang deze gegevens bij de diverse partijen die actief zijn in de (fysieke) zilvermarkt.

statistieken-zilver-markt

In bovenstaande overzicht is te zien hoe de zilvermarkt zich de afgelopen tien jaar heeft ontwikkeld. The Silver Institute gaf bij de publicatie van dit rapport de volgende bevindingen:

  • In 2015 bereikte de vraag naar zilver als ‘retail investment’ (munten en baren) een nieuwe recordhoogte, net als de vraag naar zilver voor de productie van juwelen en sieraden;
  • De groei in de jaarlijkse mijnproductie daalde naar het laagste niveau in de afgelopen vier jaar;
  • Voor het derde jaar op rij was er sprake van een tekort aan fysiek zilver om aan de vraag te kunnen voldoen;
  • De omvang van het jaarlijkse tekort aan fysiek zilver was meer dan 60% groter dan dat van vorige jaren;
  • De zilverprijs stond gemiddeld op $15,68 per oz, een daling van 17,8% ten opzichte van 2014 en daarmee daalde de zilverprijs voor het vierde jaar op rij.

 

Belangrijke aspecten in het verloop van de zilverprijs en daarmee de vraag naar fysiek zilver van beleggers waren de verwachtingen rondom het rentebeleid en de kwantitatieve versoepeling (QE) van de Federal Reserve.

Kwantitatieve versoepeling of vrijer vertaald kwantitatieve geldverruiming (in het Engelse financiële jargon aangeduid als quantitative easing) is vergroting van de geldvoorraad door een centrale bank door middel van de aankoop van effecten zoals staatsobligaties. [Bron Wikipedia]

Ook speelde de ontwikkelingen in China een grote rol, waar beleggers inspeelden op een verslechterde economie. Aangezien zilver ook veel in de industrie wordt gebruikt heeft ook dit een negatief effect op de prijsontwikkeling van het zilver omdat er minder geproduceerd wordt.

Desondanks werd er aanzienlijk meer zilver gekocht in de vorm van munten en baren (retail investment) en was er sprake van een toename van 24% ten opzichte van vorig jaar. De oorzaak voor deze hoge vraag kan volgens The Silver Institute worden gevonden in de prijsdaling naar het laagste punt sinds jaren. Dat deze grote vraag naar zilver onverwacht was bleek ook uit het feit dat de U.S. Mint, het munthuis uit Amerika waar Silver Eagle munten worden geproduceerd, tijdelijk geen munten verkocht omdat het niet aan de vraag kon voldoen. Andere grote munthuizen zoals de Royal Canadian Mint en de Perth Mint hadden ook te kampen met oplopende premiums en hogere levertijden dan gebruikelijk.

De zilvermarkt in beeld

wereldzilveraanbod

Uit de bovenstaande grafiek blijkt dat de jaarlijkse mijnproductie ieder jaar toeneemt. Dit is ook nodig om aan de vraag te kunnen blijven voldoen. Verder lijkt de jaarlijkse mijnproductie niet afhankelijk te zijn van de zilverprijs, waar in 2006 de zilverkoers nog $11.55 per ounce was en in 2011 $31.15 per ounce werd er in verhouding ongeveer even veel zilver aangeboden.

De verkoop van zilver door overheden is opgedroogd sinds 2014 en was de jaren daarvoor ook al erg beperkt. Alleen in 2006 werd er een grote hoeveelheid zilver verkocht en toen was dit nog goed voor ruim 8,5% van de hoeveelheid aangeboden zilver.

Het recyclen van zilver gebeurt steeds vaker maar het wordt wel steeds moeilijker om zilver terug te winnen. Dit komt doordat zilver tegenwoordig in hele kleine hoeveelheden per product wordt gebruikt en het terugwinnen is – vooral met de huidige zilverkoers – vaak niet rendabel. Over de afgelopen 10 jaar is er duidelijk sprake van een afname van de hoeveelheid zilver wat wordt gerecycled.

De hoeveelheid zilver wat door mijnbedrijven wordt gehedged kan een vertekend beeld geven aangezien dit ook een negatieve hoeveelheid kan zijn. In principe is dit zilver dat al verkocht wat nog moet worden gewonnen.

wereldzilvervraag

De vraag naar zilver komt voor ongeveer 50% uit de industrie. Dit gaat om diverse toepassingen, in vrijwel alle moderne apparaten wordt zilver gebruikt. Over het algemeen is er een vrij stabiele vraag maar er is wel een grote afhankelijkheid van economische omstandigheden. In jaren waarin veel wordt geconsumeerd wordt er ook veel geproduceerd en is er dus veel zilver nodig.

Ook de vraag naar zilver voor juwelen en sieraden is voor een groot deel afhankelijk van de economie aangezien juwelen voornamelijk worden gekocht in economisch goede tijden. Een groot deel van deze vraag komt echter uit China en India waar een veel sterke cultuur is en waar veel meer juwelen van goud en zilver worden gekocht dan in de rest van de wereld – ongeacht de hoogte van de zilverprijs en ongeacht de economische omstandigheden.

Tot slot wordt zilver gebruikt in zilverwerk, zoals bestek. De vraag hiernaar is ook vrij stabiel maar telt met zo’n 5% niet sterk mee aan de totale vraagzijde.

 

Ontwikkelingen in de zilvermarkt van 2006 – 2015

munten-en-baren

De meest opvallende ontwikkeling over de afgelopen tien jaar is de enorme vlucht die de vraag naar zilver in de vorm van munten en baren heeft genomen. In 2006 ging het nog maar om zo’n 50 miljoen troy ounce terwijl in 2015 dit is opgelopen tot 292 miljoen troy ounce (+484%)

zilver-in-industrie

De vraag naar zilver vanuit de industrie is enigszins stabiel. Aan de ene kant komen er steeds meer moderne producten op de markt waarbij zilver wordt gebruikt om dit te produceren, aan de andere kant wordt er minder geconsumeerd. Per saldo is er een lichte daling te zien over de afgelopen tien jaar.

juwelen-vraag-zilver

Het aantal troy ounce zilver dat wordt gebruikt in de juwelensector is gestegen van 174,5 miljoen naar 226,5 miljoen troy ounce.

Als we kijken naar de verschillen tussen 2006 en 2010 dan is het ook de moeite om te vergelijken hoe de verhoudingen liggen. In 2006 kwam ongeveer 68% van het aanbod van zilver uit mijnproductie en 69% van de vraagzijde kwam vanuit de industrie. Al met al was de markt redelijk goed in balans en was er een tekort van ‘slechts’ 19 miljoen troy ounces.

In 2015 liggen de verhoudingen wat anders. Liefst 85% van het aanbod is afkomstig uit mijnen en gerecycled zilver telt nog maar voor 14% (vs. 22% in 2006) terwijl er geen zilver afkomstig is uit de verkoop van overheden. De vraagzijde is in 2015 voor ongeveer 50% afkomstig uit de industrie, maar voor 25% uit retail beleggingen in de vorm van munten en baren (vs. 5% in 2006). Het belangrijkste verschil is echter het jaarlijkse tekort aan fysiek zilver om aan de vraag te kunnen voldoen, dat was in 2015 liefst 129,8 miljoen troy ounces.

Dit betekent dat alle mijnen ruim 14% méér zouden moeten produceren om aan de vraag te kunnen voldoen. Met andere woorden; alle zilvermijnen zouden nog 54 dagen extra zilver moeten delven om het tekort van 2015 aan te vullen.

Wat uit de bovenstaande gegevens opvalt is dat er enkele verschuivingen zijn geweest in de afgelopen tien jaar in de zilvermarkt. In 2006 was zo’n 69% van de vraag naar zilver afkomstig uit de industrie en 19% uit de juwelenmarkt. De vraag naar zilver in de vorm van zilveren munten en baren was goed voor slechts 5% van de totale vraag. In 2015 is dit beeld heel anders. Ongeveer de helft van de vraag komt uit de industrie en 25% van de vraag naar zilver is afkomstig van beleggers en spaarders die fysiek zilver aankopen. De aanbodzijde is ook veranderd. Waar in 2006 ongeveer 68% van het aanbod afkomstig is uit mijnproductie is dit opgelopen tot  85% in 2015. Ook valt op dat er geen verkopen meer zijn van overheden.

De totale vraag naar fysiek zilver wordt steeds groter. Niet alleen wordt zilver nog steeds veel in de industrie gebruikt, ook blijft de vraag naar zilver voor juwelen toenemen en met name de vraag naar zilver als belegging neemt substantieel toe in deze onzekere tijden.  Tegelijkertijd is het aanbod van zilver vrijwel geheel afhankelijk geworden van mijnproductie. En daar zit een bottleneck aangezien steeds meer mijnen moeite hebben om tegen de huidige zilverprijs op een rendabele manier zilver te winnen. De meeste mijnen hebben reeds het eenvoudig te winnen zilver verkocht en het zilver dat nu nog in de grond zit is minder eenvoudig toegankelijk. Daarmee stijgt de kostprijs om zilver uit te grond te halen.