Kenniscentrum The Silver Mountain

Lees hier onze columns over de financiële wereld, nieuwsberichten en tips bij het kopen van goud en zilver.

Vraag en aanbod

Vraag en aanbod van de goudmarkt onderstrepen de aantrekkingskracht en functionaliteit van het waardevolle metaal, waaronder zijn eigenschappen als een investeringsmiddel.

Vraag

Er is overal ter wereld vraag naar goud. Oost-Azië, het Indonesische subcontinent en het Midden-Oosten waren in 2011 samen goed voor ongeveer 65% van de vraag van klanten naar goud. India, China, Hong Kong, Taiwan, Amerika en Turkije vertegenwoordigden ruim de helft. Verschillende socio-economische en culturele drijfveren drijven elke markt en kennen verscheidene factoren die de vraag bepalen. Snelle demografische en andere socio-economische veranderingen in veel van de consumerende landen zorgen ook voor nieuwe patronen van vraag in de nabije toekomst.

Vraag naar juwelen

Juwelen zijn de belangrijkste reden van de grote vraag naar goud. In de 12 maanden tot aan december 2011 steeg de vraag naar goud tot ongeveer US$99,2 miljard. India is de grootste consument en neemt 29% van de vraag voor zijn rekening. De Indische vraag naar goud wordt ondersteund door culturele en religieuze tradities die niet direct met mondiale economische trends te maken hebben.

De financiële crisis tussen 2007 en 2009 heeft een aanzienlijke negatieve invloed gehad op de uitgaven van mensen. Dit resulteerde in een afname van het aantal gouden juwelen, vooral op de westerse markt, waarbij de Verenigde Staten het hardst werden geraakt. Sindsdien is de vraag naar juwelen in India en Azië echter herstellende, terwijl in China het gebruik van juwelen blijft groeien.

De vraag naar juwelen wordt bepaald door een combinatie van betaalbaarheid en wenselijkheid door consumenten. Het stijgt over het algemeen in perioden van prijsstabiliteit of lichtelijk stijgende prijzen en daalt vervolgens weer in tijden van volatiliteit. Een geleidelijk stijgende prijs versterkt de inherente waarde van gouden juwelen, een wezenlijk onderdeel van de wenselijkheid. Verschillende landen, waaronder China en India, bieden een duidelijk en behoorlijk potentieel voor toekomstige groei.

Vraag naar investeringen

Sinds 2003 is de vraag naar investering in goud de sterkste bron van groei. De laatste vijf jaar tot eind 2011 kende een toename van zo’n 534%. In 2011 alleen ging er met investeringen ongeveer US$82,9 miljard gepaard.

Talloze factoren motiveren zowel institutionele als particuliere investeerders om in goud te investeren. De belangrijkste drijfveren van de vraag onder investeerders hebben een ding gemeen: ze hebben te maken met het feit dat goud bestand is tegen instabiliteit en beschermt tegen risico. Het vooruitzicht op een goede prijs wordt ondersteund door de verwachting dat de groeiende vraag het groeiende aanbod zal blijven overtreffen. Bovendien zijn positieve prijsverwachtingen zelf een drijfveer geworden voor verdere investeringen in goud.

Investeringen in goud kunnen vele vormen aannemen en investeerders kiezen er vaak voor om via verschillende kanalen te investeren voor meer flexibiliteit.

De groeiende vraag naar investeringen heeft tot talloze innovaties geleid in goudinvestering, variërend van de online verkoop van goudstaven tot gouden ETF’s. Er is nu een grote verscheidenheid aan investeringsproducten om zowel de particuliere als institutionele investeerder tevreden te stellen.

Technologische vraag

Het gebruik van goud in verschillende elektronische, industriële, medische en tandheelkundige toepassingen (samen ‘Technologie’ genoemd) is goed voor 12% van de vraag naar goud, een jaargemiddelde van meer dan 450 ton van 2007 tot en met 2011.

Goud biedt een hoog thermisch en elektrisch geleidingsvermogen, naast een uitmuntende weerstand tegen corrosie. Dit verklaart waarom zo’n twee derde van de gehele industriële vraag voortkomt uit het gebruik van goud in elektrische onderdelen.

Het gebruik van goud in medische applicaties kent een lange geschiedenis die teruggaat naar het oude Egypte. Tegenwoordig maken verschillende biomedische applicaties gebruik van zijn talloze eigenschappen, waaronder biocompatibiliteit en weerstand tegen bacteriën en corrosie.

Recent onderzoek heeft een aantal nieuwe praktische toepassingen voor goud onthuld, waaronder zijn functie als katalysator in brandstofcellen, chemische processen en bestrijding van vervuiling. De potentie om nanodeeltjes van goud te gebruiken voor geavanceerde elektronica, beglazing van coatings en kankeronderzoek biedt veelbelovende nieuwe gebieden van wetenschappelijk onderzoek.

Aanbod middels mijnproductie

Goud wordt geproduceerd in elk continent over de hele wereld, behalve in Antarctica, waar mijnbouw verboden is. Er zijn wereldwijd enkele honderden goudmijnen in gebruik, variërend in grootte van klein tot enorm. Hierbij is mijnbouw op zeer kleine, ambachtelijke en vaak ‘onofficiële’ schaal niet meegerekend.

Goudproductie goudmijn

Tegenwoordig is het algemene niveau van mijnbouw wereldwijd redelijk stabiel. Het aanbod van mijnproductie lag de laatste vijf jaar gemiddeld rond 2.602,2 ton per jaar. De productie-stabiliteit komt door het feit dat wanneer nieuwe mijnen ontwikkeld worden, deze meestal de huidige productie vervangen in plaats van dat ze voor een grotere productie zorgen.

De goudproductie kent relatief lange doorlooptijden, waarbij nieuwe mijnen soms wel 10 jaar nodig hebben om op gang te komen. Dit betekent dat de productie relatief inflexibel is en niet in staat is om snel te reageren op prijsveranderingen. Zelfs een constante prijsverbetering, zoals bij goud de laatste 11 jaar het geval is, betekent niet automatisch een hogere productie. Met andere woorden: het aanbod van goud is inelastisch.

Gerecycled goud

Waar productie door goudmijnen relatief inflexibel is, zorgt het recyclen van goud ervoor dat er, wanneer nodig, een potentiële voorraad aanwezig is. Hierdoor kan er aan een toename in het aanbod worden voldaan en blijft de goudprijs stabiel. De hoge waarde van goud maakt het recyclen economisch uitvoerbaar, zolang het kostbare metaal een vorm heeft die verwerkt, gesmolten, opnieuw gezuiverd en hergebruikt kan worden. Tussen 2007 en 2011 droeg gerecycled goud voor gemiddeld 37% bij aan het jaarlijkse aanbod.

Centrale banken

Centrale banken en internationale organisaties (zoals het Internationaal Monetair Fonds) behouden momenteel iets minder dan een vijfde van de wereldwijde bovengrondse goudvoorraad als reserves (ongeveer 29.000 ton, verspreid over zo’n 110 organisaties). Gemiddeld bestaat ongeveer 15% van de officiële reserves van overheden uit goud, hoewel die verhouding per land verschilt. Meer dan 40% van de totale reserves van de vooruitstrevende economieën in West-Europa en Noord-Amerika bestaat uit goud, vooral als nalatenschap van de gouden standaard. Ontwikkelingslanden hebben echter niet zo’n historische nalatenschap en hebben daarom veel kleinere goudreserves: ongeveer 5% of minder van hun totale reserves bestaat uit goud.

Er hebben de laatste jaren grote veranderingen plaatsgevonden in de goudsector. Hoewel de sector als geheel sinds 1989 een nettoverkoper is, heeft er een drastische verschuiving plaatsgevonden in de houding van centrale banken tegenover goud. Twee decennia lang was de officiële sector een nettoverkoper van een aanzienlijke hoeveelheid goud aan de particuliere sector over de hele wereld. Aan die periode kwam in 2009 een eind en 2010 was het eerste jaar van netto kopen door de officiële sector sinds 21 jaar.

Ten eerste zijn de economieën van een aantal opkomende markten zeer snel gegroeid en deze landen worden steeds meer gezien als kopers van aanzienlijke hoeveelheden goud voor hun reserves. De primaire reden hiervoor is de wens een eerdere balans tussen vreemde valuta’s en goud te herstellen, een balans die aangetast is door de toename van het houden van vreemde valuta’s. Voor deze groep is goud ook een steeds aantrekkelijkere manier geworden om hun externe reserves te diversifiëren.

Bovendien zijn centrale banken in Europa minder happig op verkopen vanwege de wereldwijde financiële crisis en de voortdurende problemen in de eurozone. Sinds 1999 worden de meeste verkopen van centrale banken gereguleerd door een aantal Central Bank Gold Agreements (CBGA’s) die de verkopen van 15 tot 20 Europese centrale banken hebben gestabiliseerd. Sinds 2008 hebben deze landen echter een sterk verminderde verkoop van goud laten zien, in zoverre dat de verkopen de laatste drie jaar praktisch tot stilstand zijn gekomen.

Het netto resultaat van deze verschuivende dynamiek in de officiële sector is dat centrale banken, na twintig jaar aan de goudmarkt geleverd te hebben, in 2010 nettokopers van goud werden, waarbij de aankopen in totaal 77 ton bedroegen. Deze toewijding groeide in 2011 met aankopen van 440 ton.

De factoren die deze aankopen tot stand brachten blijven ook voor de nabije toekomst relevant en de officiële sector zal waarschijnlijk niet terugkeren als belangrijkste leverancier van goud, aangezien centrale banken toegewijd blijven aan het belang van goud en zijn relevantie voor het behoud van stabiliteit en vertrouwen.

Goudproductie

Het proces van de productie van goud kan in zes hoofdfases verdeeld worden:

• vinden van het ertslichaam
• toegang creëren tot het ertslichaam
• verwijderen van het ertslichaam door delven of het breken van het ertslichaam
• het gedolven materiaal naar fabrieken vervoeren voor verwerking
• verwerken
• zuiveren

Dit basisproces geldt voor zowel ondergrondse handelingen als handelingen aan het aardoppervlak.

goud-smelt

’s Werelds belangrijkste goudraffinaderijen bevinden zich vlak bij grote mijnen of plekken waar kostbare metalen verwerkt worden. Qua capaciteit is de Rand Refinery in Germiston, Zuid-Afrika de grootste. Qua productie is de Johnson Matthey raffinaderij in Salt Lake City, VS de grootste.

In plaats van het kopen en later verkopen van goud op de markt, krijgt de raffinadeur een vergoeding van de mijn.

Als het goud eenmaal is gezuiverd, worden de goudstaven (met een zuiverheid van 99,5% of hoger) verkocht aan goudhandelaren. Deze handelaren handelen vervolgens met fabrikanten van of investeerders in juwelen of elektronica. Omdat grote tweezijdige contracten tussen mijnwerker en vervaardiger voorkomen kunnen worden, vormt deze markt het hart van de vraag-aanbod kringloop. Het vergemakkelijkt een vrije stroom van het kostbare metaal en ondersteunt de vrije goudmarkt.

 

Dit artikel is onderdeel van de mini-serie Investeren in goud. Kijk voor meer artikelen op één van de volgende pagina’s.

Investeren in Goud

World Gold Councilvrije vertaling naar Gold.org.

Disclaimer: dit artikel is niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.