Kenniscentrum The Silver Mountain

Lees hier onze columns over de financiële wereld, nieuwsberichten en tips bij het kopen van goud en zilver.

navbar-banner

Japan scenario en edelmetaal

07-04-2014 Gerard

Steeds meer economen maken zich nu ongerust over het Japan scenario in Europa. Dus tijd om daar eens dieper in te duiken. Immers, deflatie kennen we niet. Helemaal nieuw voor ons Europeanen. Japan scenario is samengevat een langdurige periode van 24 jaar met deflatie, steeds kort afgewisseld met hele lage inflatie. Japan scenario leert ons dat deflatie niet te bestrijden is als de gemiddelde lonen, en hiermee de koopkracht, in dalende spiraal bevinden samen met de prijzen. Hoe langduriger deze spiraal, hoe moeilijker je daaruit kunt komen. En hier is geen middel tegen. Alles wat centrale banken doen haalt niks uit. Het gaat voor dit blog veel te ver om precies uit te leggen wat deflatie precies deed in Japan en waarom men dit niet bestrijden kon. Onderstaande grafiek (van RTLZ afgeplukt) verklaart beter dan 100.000 woorden wat er precies gebeurt, en waarom QE’s averechts werken. Bekijk goed wat er gebeurde na Abenomics (vanaf half 2013) en trek je conclusie…

japandeflatie

Deze grafiek is het spookbeeld van alle centrale bankiers ter wereld. Niet alleen Japan, maar dit geldt ook voor de FED, Bank of England en onze ECB. De duidelijke conclusie is, hoe meer je deflatie bestrijd, hoe erger het wordt. Want je ziet namelijk de consumenten bestedingen hard teruglopen bij oplopende inflatie. Een inflatie van niks. Amper één procent. Dit gebeurt dus ten tijde van Abenomics, de grootste bazooka QE aller tijden van premier Abe. Een QE groter dan alle andere QE’s ter wereld samen. In verhouding met het BBP is deze QE 2x zo groot dan de FED tot nu toe heeft gedaan. En het werkte averechts. Dit is wat Yellen (chef van de FED) ook in het hoofd speelt. Behoorlijk wat hoofdpijnen bij economen, want die leerde het omgekeerde in hun schoolboekjes. Namelijk, bij dalende prijzen worden aankopen uitgesteld en hierdoor stagneert de economie. Dit mag dus nu definitief uit de economieboekjes gescheurd worden, want zo werkt dat niet meer. Waarom niet? Omdat we hier weer helemaal terug zijn bij de theorieën van Kondratieff. De originele, en niet die Schumpeter fantast. Ik ga nu niet de eigenschappen van de winterfase van de Kondratieff cyclus herhalen, maar dit bewijst wel dat dit nu geen theorie meer is, het is realiteit.

Dit is een spiraal waaruit je niet meer kunt ontsnappen als je er eenmaal in terecht komt. Je komt in die spiraal  door abnormaal hoge schulden opbouw. En je kunt er alleen maar uitkomen door schulden afbouw. Het dilemma, want schuld afbouw moet juist d.m.v. inflatie in ons systeem. Juist in de Kondratieff winter werkt de theorie niet die centrale bankiers al sinds de uitbraak schuldencrisis voerden. Bovenstaande grafiek laat dat zien.

 

Japan zit al 24 jaar in die spiraal en Europa staat nog maar aan het begin. Nu merken wij in Duitsland, België en Nederland nog niet zo veel van deflatie, hoewel kleding, schoenen, abonnementen, auto’s en elektronica toch wel serieus al langdurig aan het dalen zijn. Maar in Spanje, Portugal en Griekenland is deflatie al langdurig het geval op veel meer prijzen. Dit rukt wel op naar het Noorden. Ondanks de hoge druk van de politiek heeft Mario Draghi van de ECB toch besloten om géén QE in de eurozone toe te passen. Ook dat is op basis van bovenstaande grafiek. Je kunt ook zeggen dat we nu pas de uitkomst van het QE experiment in beeld hebben.

 

Conclusie

Zonder schuld afbouw kom je hier niet meer uit. Schuldproblemen laten zich uiteindelijk niet oplossen door nóg meer schuld. Deflatie is juist zo dramatisch voor mensen met schulden. Door dalende prijzen komen steeds meer mensen met hun hypotheken onder water. En steeds verder en dieper. Dit gaat daarnaast gelijktijdig met steeds verdere koopkrachtdaling. Het gaat dus dubbel op, want huizenprijzen hebben een correlatie met koopkracht. Prijzen dalen en koopkracht daalt. Daardoor kan er geen schuld afbouw meer plaatsvinden. Geen schuldverdamping meer door inflatie waar we wel onze rijke economie aan te danken hadden de afgelopen 40 jaar. Daarvoor in de plaats worden schulden juist noodgedwongen verder opgebouwd. Maar het grote drama komt niet eens hier vandaan. De overheden hebben hetzelfde probleem en nemen daarbij steeds meer schulden over van burgers en bedrijven. Overheden zijn daarnaast goed voor 60% van het BBP. Dit betekent op termijn niet alleen het faillissement van de overheid, maar van de hele bevolking. 60% BBP vang je niet zomaar elders op. Zulk soort faillissementen van (gedeeltelijke) overheden slaan terug op uitgaven binnen de economie als gezondheidszorg, scholing, wegenbouw, justitie, politie, en noem alle overheidsdiensten maar op. Daarom zijn de maatregelen van de Nederlandse regering om hard te bezuinigen zeker niet verkeerd, ondanks alle kritiek.

Drama’s met uit de hand gelopen overheidsschulden liepen in het verleden altijd uit op oorlogen. WO2 is daar een voorbeeld van. Denk hierbij maar aan Japan. Nu hoeft het niet zo af te lopen, maar de kans is in zulke situatie wel groot. Denk eens aan Rusland en China die ook te zwaar schuld overladen zijn. China heeft zelfs met een abnormale schuld ophoging  de hele wereldeconomie uit de shit getrokken vanaf begin 2009 toen alles letterlijk op z’n gat lag. Deze enorme schuld, sindsdien opgebouwd, kan zich nu gaan roeren. Maar naast China ziet de Russische economie er ook knap beroerd uit. Poetin speculeert nu al openlijk over het herstel van de oude USSR grenzen en handelsoorlogen zijn al gaande over en weer.

Stel, al zou het niet tot een nieuwe wereldoorlog gaan leiden, dan hangt er nog een ander mogelijk groter gevaar in de lucht. De financiële marken gaan reageren op steeds hogere schulden. Dit gaat zich uiteindelijk vertalen in hogere rentes voor hoge schuldenlanden. Daardoor diep zakkende economie met nog diepere deflatiespiraal tot gevolg. Ditmaal geheel terugslaand op dramatisch zakkende overheidsinkomsten t.o.v. uit de pan vliegende uitgaven voor rentekosten. Een nieuwe spiraal. De ”end-game”. Volgens Marc Faber (blog eind maart) bevinden we ons nu al in de end-game. Kan echt nog wel wat jaartjes duren voor we het echt gaan merken, maar dat kan ook volgende week al zijn. Dit is niet te voorspellen. De eerstvolgende normale dip in de economische korte termijn cyclus kan al de vonk in het kruitvat zijn. De economie was immers nooit echt hersteld van de vorige dip eind 2008. Er is sindsdien geen normale buffer in werkgelegenheid, overheidsuitgaven, economische groei, enzovoorts, opgebouwd. Daarnaast zijn de QE’s en lage rentes die een crisis kunnen opvangen uitgewerkt. Waar deze middelen in 2008 nog wel voorhanden waren, zijn deze er niet meer bij de volgende dip.

 

Edelmetaal

Wat heeft dat voor gevolg voor edelmetaal? Dit blijft altijd een lastige vraag binnen een deflatie dreiging. Feit is wel dat we nu in de 4e Kondratieff cyclus zitten, en elk van de vier eindfasen kende een enorme bullmarkt in goud en zilver. Zo ook deze. Want goud steeg wel 400% sinds de start winterfase op 15-1-2000 (om precies te zijn). Dit komt in de eerste plaats omdat de rente in winterfase gemanipuleerd lager dan de inflatie wordt gezet. In de tweede plaats omdat deflatie besteden wordt met de geldpers, de bekende QE’s. Maar er is nog een derde reden. Het monetair systeem kan deflatie niet overleven op lange termijn. Dit jaagt namelijk schulden steeds hoger op. Nu 5 jaar na uitbreken van de schuldencrisis lijkt het ergste voorbij, maar wel met wereldwijd 30% extra ophoging van de schulden. Op zeker moment moet een schuld dragende valuta worden opgeheven. De enige manier om van de schulden af te komen indien inflatie (lees schuldverdamping) niet meer mogelijk is. Meestal gebeurt dat na een dieptepunt. Bijvoorbeeld in Japan en China vlak na WO2. Je hoort twee termen steeds vaker voorbij komen uit de monden van steeds meer economen, “end game” en “big reset”. Beiden komen op hetzelfde neer. In de juiste volgorde betekent dit: 1. schuld wegstrepen door afschaffen valuta, 2. de nieuwe start maken zonder schuld met de invoering van een nieuwe valuta. Alleen vaste activa kan in deze overstap de waarde vasthouden. Waarbij onroerend goed meestal geen goede belegging bleek in zulke situatie. In west Duitsland of Japan lag je huis plat tijdens de big reset na WO2, en vanaf oost Duitsland werd je huis toegeëigend aan de nieuwe staat USSR als je huis tenminste nog overeind stond.

Alleen fysiek goud en zilver overleeft zoiets. Ietsje meer bom- en overheidsbestendig. Of dit zich in deze vorm gaat herhalen lijkt onwaarschijnlijk, want WO2 was iets te heftig uitgevallen. Toch gaat er wel iets gebeuren in die zin. In noord Europa is de kans heel groot dat de overheid alles gaat nationaliseren als de wanhoop nabij is. Dat gebeurde in de meeste landen na de “big reset” ten einde van de K-winter. Denk maar aan USSR en China na de vorige big reset. Dat juist noord Europa ten prooi valt aan totale nationalisatie komt vooral omdat steeds meer burgers afhankelijk worden van de overheid. Dit in sterke tegenstelling met zuid Europa waar de burger zich steeds meer afkeert van de overheid. Maar nogmaals, dit is speculeren op iets waar we de uitkomst nog niet van kennen. Een ding staat wel vast. Een 25 jaar durende Japan scenario in Europa is zo goed als onmogelijk. Hiervoor verschilt de Europese economie te sterk met de Japanse. De veel te grote overheden in noord Europa (60% van BBP) is zo’n fataal verschil. Vooral Frankrijk en Nederland zijn wankele gebieden wat dit betreft. Maar ook de VS gaan sterk die kant op.

Goud en zilver kunnen op korte termijn fundamenteel er even wat slechter uitzien, maar focus vooral op de langere termijn waarin linksom of rechtsom toch iets moet gebeuren wat de big reset mogelijk maakt. De kans wordt steeds groter dat die er echt gaat komen, ook al lijkt het nu goed te gaan. In ieder geval werd sinds Abenomisc in Japan een record aan goud staven en munten gekocht door particulieren. Laat zich raden waar het vers geprinte QE geld uiteindelijk naar toe ging i.p.v. naar de consumenten bestedingen in de grafiek.

 

Disclaimer: Artikelen geplaatst door Gerard zijn niet bedoeld als professioneel beleggingsadvies of als aanbeveling tot het doen van bepaalde beleggingen.