coins

Spannende tijden

De hele wereld zit vol spanning af te wachten hoe het met Japan zal aflopen. Eerst even de feiten op een rijtje. Tijdens aanvang Azië crisis rond 1990 dook Japan de deflatie in. Japan zit nog steeds in een deflatie spiraal, nu al 23 jaar lang. Niet constant, af en toe een klein beetje inflatie, maar het viel steeds weer terug in deflatie.

minister-shinzo-japan

Ook in Japan weten ze wat “Quantitative easing” (geldverruiming, ofwel QE) is. De BoJ (centrale bank Japan) heeft sinds 1990 al 8 grote QE’s doorgevoerd. Het heeft allemaal niet geholpen. Deflatie is veel lastiger te bestrijden dan menigeen denkt. De nieuwe QE aankondiging van BoJ is er eentje die alle andere QE’s sinds de uitbraak van de schuldencrisis in 2008 ruim overtreft.

Vonden we Bernanke al een extremist, dit slaat werkelijk alles. BoJ wil de geldhoeveelheid met 200% verhogen in 2 jaar. Men hoopt hiermee 2% inflatie te creëren. Dit is goed voor 1,1 biljoen euro. Je ziet, het gaat al niet eens meer over miljarden. Biljoenen gaat de nieuwe norm worden. De Yen is sinds de aankondiging al 30% gezakt t.o.v. de USD. Begin mei brak de Yen door de 100 voor een USDollar. En de bodem is nog steeds zoek.

Japan kent daarnaast de hoogste staatsschuld ter wereld t.o.v. BBP, 230%. Boven de 90% wordt algemeen aangenomen dat een economie niet meer op eigen benen kan herstellen. Ondanks de daling van de Yen van 30% blijft de rente op de 10-jaars staatsleningen rond 0,8% hangen. Tel uit je winst! BoJ heeft naast de mega QE ook aangekondigd net zo veel staatsleningen op te kopen zodat de rente onder de 1% blijft. Net als in Nederland hebben pensioenfondsen in Japan de verplichting van de overheid om waardeloze staatsleningen te kopen. Ook tegen negatieve rente. Maar daarnaast heeft Japan ook de banken deze verplichting opgelegd die al lange tijd als zombiebanken functioneren. Als de berichtgeving klopt (is hier en daar een beetje tegenstrijdig) dan zit Japan momenteel aan QE9 of QE10. Weliswaar is Japan een buitenbeentje met een eigenzinnige economie. Sterk krimpende bevolking en vergrijzing. Huizenleegstand welke in de miljoenen loopt en alsmaar toeneemt.

Net als in Nederland wordt de economie voor meer dan de helft gedragen door de uitgaven van de overheid. Of anders gezegd, gedragen door overheidsschulden. Steeds hoger en hoger en meer en meer. Deze uitgaven hebben al geleid tot 3,5% groei in Q1. Moet je even niet vragen hoeveel miljarden dat gekost heeft. Japan is een export industrieland en dan is een devaluatie van de munt natuurlijk erg stimulerend. Voor de industrie, niet voor de bevolking. Je zal de waarde van je spaarrekening in een keer 30% lager zien staan.

Tot zover de harde feiten.

Hoe loopt dit af?

Er is veel over gespeculeerd door specialisten en de consensus is vooral, als dit verkeerd afloopt dan gaat ook VS en Europa mee ten onder. De hele wereld zit immers in hetzelfde schuitje. Velen vrezen hyperinflatie in Japan, en die kans is nu groot. Maar ook velen die vrezen dat ook deze QE niet gaat helpen en Japan dus opnieuw terugvalt in deflatie.

Uiteindelijk in een deflationairy collapse zal eindigen. Dan hoop je als regering natuurlijk liever op een hyperinflatie. Tenslotte zijn dan de schulden in een keer verdampt. Maar of dit laatste lukt is de grote vraag. Overschat de middelen die een Centrale Bank heeft niet. Tegen deflatie kan een CB bijna niets doen. Rente verlagen en geld bijprinten, dat is alles. Rente staat al op nul tot negatief en geld bijprinten heeft niet geholpen, zo blijkt uit de feiten. Hiermee is een CB al bijna uitgepoept. De FED koopt daarnaast ook heel massaal aandelen, is onlangs gebleken. Dit doen ze om het ondernemers- en consumentenvertrouwen op te peppen. En ja, ook dit helpt wel iets. Maar het is ook een nieuwe bubbel in de dop. De ECB heeft onlangs besloten om de banken rente te laten betalen voor het cash parkeren van hun tegoeden bij de ECB. In de hoop banken te verleiden om meer schulden uit te zetten. Onzinnige maatregel lijkt me, want er is helemaal geen vraag meer naar kredieten in het bedrijfsleven.

CB’s houden zich voornamelijk bezig met manipuleren van rente op staatsobligaties, aandelen, grondstoffen en goud en zilver. Kortom, alles moet omlaag en aandelen moeten omhoog. Het is dan ook niet zo vreemd dat al het overtollige geld in de aandelenmarkt stroomt. Ook op de futuremarkt van soft commodities en energie is veel gaande wat stinkt naar manipulatie door CB’s. De boeren klagen steen en been. Blijkbaar wil men vooral de voedselprijzen omlaag drijven. Want hierin gaat wel hoge inflatie zitten. Iets wat net niet de bedoeling was van de CB’s. Ze zien liever hoge inflatie in lonen, huizen en duurzame goederen.

Waarom is de ontwikkeling van Japan zo belangrijk voor edelmetaal?

Devaluaties van de munt geeft een oppepper aan de economie op korte termijn. Maar dat gaat wel ten koste van andere valuta’s en hun economieën. Op lange termijn helpt devaluatie niet. Andere economieën die daar last van hebben kunnen niet anders reageren dan ook hun munt te devalueren. Zuid Korea was al behoorlijk aan het piepen. De eerste die volgt waarschijnlijk. De hele regio zal de printer dus ook in een hogere versnelling moeten gaan zetten. Daarna ook Europa en de VS. Om de verhoudingen van de valuta’s gelijk te houden moet men allemaal evenveel bijprinten. Zo werkt het nu eenmaal. Het land met de zwakste munt heeft de laagste prijs voor hun export.

Japan heeft met deze waanzin een valutaoorlog ontketend van ongekende omvang. Andere landen zullen net zoveel gaan printen als Japan, en liefst nog ietsje meer. Dus 200% extra geldhoeveelheid in twee jaar is nu de norm. Schrokken we nog van QE1 van eenmalig 300 miljard? Ook nog van QE2 van 600 miljard? De huidige QE in de VS bedraagt 1020 miljard per jaar en is ook nog permanent zonder limiet. De volgende QE gaat dus de totale geldhoeveelheid bijprinten maal 100% per jaar. En dat wereldwijd. En inflatie of economische groei heeft het nauwelijks opgeleverd. Het beetje inflatie wat we kregen was puur op belastingverhogingen. En een heel klein beetje economische groei geheel op basis van extra overheidsuitgaven. Op meer schuld dus. En die wordt gewoon bijgeprint. Dit gaat erg lang goed, maar nooit eeuwig.

Ofwel krijgen we alsnog hyperinflatie wereldwijd, ofwel zal de deflatie de boel laten knallen. Ik vrees het laatste. In dat laatste geval gaat men aan de schulden te onder. Een faillissement dus van overheden. Dat gaat aanvangen zoals elk faillissement aanvangt, namelijk het uitstellen of niet betalen van de lopende verplichtingen. Alleen het vervelende is dat een overheid geen sanering kan aanvragen zoals we dat bij faillissementen van bedrijven en particulieren wel kennen.

Als op een zeker moment ambtenarensalarissen, uitkeringen of andere overheidsverplichtingen niet meer betaald worden, gaat de deflatie ook nog eens harder. Dit is de start van een wat men noemt deflationary collapse. Dit gaat aanvangen indien er geen landen meer over zijn die andere zwakke landen of regio’s een bailout kunnen geven, zoals Griekenland en Cyprus die kregen. Dat gaat in Europa gebeuren indien de problemen in zuid Europa naar het noorden optrekken. Dat zien we nu al ontstaan.

Frankrijk, Nederland en ook heel Oost Europa zijn nu aan de beurt. Het web sluit zich uiteindelijk rond Duitsland. Wat dit betekent voor goud en zilver mag duidelijk zijn. Mogelijk is Japan de lont in het kruitvat. Daarom zal waarschijnlijk de ontwikkeling in Japan bepalend gaan zijn voor de prijs van goud en zilver. Vooralsnog stapt men massaal uit papieren goud en kiest men voor aandelen. Maar ook dit kan zomaar omslaan.

Op dit moment wordt er druk gespeculeerd over de zogenaamde “Exit strategie”. CB’s zien de huidige waanzin ook wel en willen langzaam gaan minderen met printen. Maar men weet niet hoe. Geen enkele econoom gelooft dat dit mogelijk is. Er is dus geen uitweg en al zeker geen weg terug. Het bijprinten van geld zal noodgedwongen alleen maar verder toenemen. Exit strategie, wordt vervolgd. En intussen gaat de politiek gewoon verder waar ze altijd al goed in waren, geld wegsmijten.

Bekijk ook